Serija apologetična čęsť 4: Blųdy poznavče i blųdy logične

Kråtky vvod v azbukų: Sej tekst jest napisany v bogatejšej ortografiji (Naučny
Međuslovjansky Pravopis).
Bukva „đ” odpovědaje „dž”.
Bukvy „ų” i „ę” to veliky i maly jus [nosove].
Bukva „å” to bukva posrěd „a” i „o”.
Bukvy „ń”, „ś” i „ć” sųt mękke.
Bukva „ò” to jer tvŕdy.
Rešta gramatiki jest prědstavjěna na http://interslavic-language.org/doc/ns-pregled.pdf
Alternativne varianty slov (bliznoznačne slova) sųt podane v kvadratnyh zatvorkah: [].


V ovom postu definiujų i jasno råzličajų pojęťja blųda poznavčogo i blųda logičnogo. Ubo kategorizacija i obgovorjeńje vslědnyh [oprěděljenyh] form ovyh blųdov byly už prědmetom mnogih analiz i sųt dostųpne v Internete, svojų diskusijų ostavjų na najbolje generaľnom uråveńju.

Blųd poznavči (prědsųďje poznavče, tendencijnosť, ang. bias ili cognitive bias) jest to sistematičny vzor poględańja na reaľnosť [stvårnosť], iže odběgaje od metody racjonalnoj.

Blųd logičny (ang. logical fallacy) jest to blųdna [ošibkova, hybna, pogrěšna] metoda råzumovańja [argumentaciji]

Blųd poznavči jest svojstvom [vlastnosťojų] osoby i jej uma [pl, cz, sk: (u)mysl].

Blųd logičny jest svojstvom argumenta. Ne tyče sę on osoby, no jedino sòdŕžańja samogo argumenta, nezaležno [nezavisno] od jego slučajnyh vlastnostji ako izhod pohođeńja, historija jego stvårjeńja ili vlastnosti osoby formulovajųćej jego.

Osoba obtęžena blųdom poznavčim imaje pozaracjonalnojų (neskorelovanų s pravdojų s pomoćjų metody racjonalnoj) sklonnosť do ocěny propoziciji.

Argument obtęženy blųdom logičnom nazyvajemo blųdnym argumentom. V ovakom slučaju ne dokazyvaje [ne dovodi] on togo, čto iměl za zadańje dokazati ili dokazyvaje togo v prěslaboj měrě.

Blųd poznavči jest tom, čto iztvorjaje [dělaje] lihe argumenty (ang. a cognitive bias is what makes wrong arguments).

Blųd logičny jest tom svojstvom argumenta, ktore navodi, že argument staje sę nepravy. (ang. a fallacy is what makes arguments wrong).

Blųdy poznavče sųt prědmetom råziskyvańj [badańj, obslědovańj] psihologiji i pokròvnyh společnyh nauk, a takože neurologiji.

Blųdy logične sųt prědmetom råziskyvańj filozofiji i logiki.

Hoćų ponovno po izråzniti, že sila argumenta jest funkcjoj jedino jego sòdŕžańja i jego odnošeńja k faktom. Pravdivy argument ne staje sę blųdny prěz někakě nekoristne fakty o osobě formulovajųćej jego (ad hominem) ili poprěk historiji jego stvårjeńja (blųd genetičny). Čto bolje, pravdivy argument ne staje sę blųdny, kògda toj osobě byly objavěne blųdy poznavče. Inymi slovami, obråčeńje sę k blųdu poznavčemu ne oprovŕgnovųje [zavala] argumenta (appeal to bias).

Jednako, kògda naša věda ili srědstva [iznahodnosti] ne dozvaljajųt nam na godnų ocenų argumenta, tògda sgodno s pravilom ekspertyzy možemo oprěti sę na stanovišču osob imajųćih faktičny avtoritet v danoj oblasti [danym prědmetu]. Jest tako tomu, že – uživajųći metafory argumenta ako drågi k cělju – mněńje eksperta može, v prigodnyh [dobryh] uslovjah [okoľnostjah], služiti ako argument za věrodostojnosťjų drågy izbudovanoj prěz togo eksperta[1] daže [navet, čak] v situaciji nkògda ne imajemy srědstv dozvaljajųćih nam na ocenų drågy v iny sposob. Kvestija dověrjeńja ekspertom zasluživaje na slegka bolje podrobne råzvažańje [råzględańje], zato v bųdųćnosti posvěćjų tomu odděľny vpis.


Prěvod: Tymoteusz Miara

[1] To znači na korisť pravilnosti argumenta směrjenogo na pravdų ako cělju.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s