Seria apologetyczna. Część 2: Zdania Moore’a

Zdania Moore’a są to zdania niemożliwe: zdania, których żadna osoba w pełni zdająca sobie sprawę ze znaczenia słów zawartych w zdaniu nie jest w stanie wypowiedzieć bez wypowiedzenia kłamstwa. Co ciekawe, mogą to być zdania prawdziwe, a mimo to są zawsze absurdalne: jest to tak zwany paradoks Moore’a. Być może kilka przykładów wyjaśni, co mam na myśli. We wszystkich przykładach X jest propozycją, zaś A i B to osoby.

1. A: „Nieprawda, że X, ale jestem przekonany, że X.”

Pierwsza część powyższego zdania to nic innego, jak przekonanie wyrażone werbalnie. Jeśli więc A mówi „nieprawda, że X”, oznacza to, że jest przekonany, że nie-X. W szczególności, sprzecznością jest mówić „Jezus nie zmartwychwstał, ale wierzę, że zmartwychwstał”.

2. A: „Jest prawdą, że X, a ponadto B uważa, że nie-X. Jednak B w tej sytuacji nie jest w błędzie.”

Podobnie jak w powyższym przypadku, także i tutaj A nie rozumie używanych przez siebie pojęć. Pierwsze zdanie jest niczym innym jak definicją zdania „Wierzę, że B jest w błędzie”; jest to to samo, co mówić „przekonanie B jest fałszywe”, patrz poprzedni wpis. Zatem z chwilą gdy znamy dwa pierwsze przekonania A, wiemy że A uważa, że B jest w błędzie, nawet bez potrzeby pytania o to A, lecz wprost z definicji. Skoro mimo wszystko A twierdzi, że B nie jest w błędzie, widocznie A nie rozumie używanych przez siebie pojęć lub zwyczajnie kłamie.

3. A: „Jestem przekonany, że X, tymczasem B uważa, że nie-X. Jednak B w tej sytuacji nie jest w błędzie.”

Na przykład nie można być przekonanym o obiektywności prawd wiary (tzn. twierdzić, że zawartość tych prawd nie zależy od osoby) i jednocześnie twierdzić, że osoby się z nami niezgadzające się nie mylą. (Absurdalność tego zdania wynika z punktów 1. i 2.)

4. A: „X nie jest racjonalne, ale jestem przekonany, że X.”

Ten punkt został omówiony w poprzednim wpisie.

Jestem pewien, że istnieje wiele innych zdań tego typu, jednak zatrzymajmy się tutaj!

Zdania Moore’a mogą być prawdziwe

Rozważmy zdanie „Nieprawda, że X, ale A jest przekonany, że X”, które może być oczywiście prawdziwe. A jednak wypowiedzenie go przez A jest absurdem! Ten zabawny rezultat wynika z charakterystyki osobistych wypowiedzi, które zawsze są wyrazem pewnego nastawienia lub też postawy umysłu, podczas gdy propozycja X dotyczy świata „zewnętrznego”. Na przykład:

Propozycja X0 = John Kennedy został zamordowany w 1963 roku.
Postawa umysłu X1 = A twierdzi: „John Kennedy został zamordowany w 1963 roku.”

W drugim przypadku zdanie prowadzi do propozycji „A uważa, że John Kennedy został zamordowany w 1963 roku”, która jest różna od X.

O CZYM BĘDZIE NASTĘPNY WPIS Z SERII?

Powyżej używałem słów takich jak zdanie i propozycja. W następnym wpisie, w nieco spóźnionej kolejności, uzupełnię zbiór definicji o te właśnie słowa, jak również kilka innych.

Reklamy

One thought on “Seria apologetyczna. Część 2: Zdania Moore’a

  1. Pingback: Seria apologetyczna. Część 6. Zasady racjonalności. | Jakub Supeł

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s